วิกฤตหน้าผาอุตสาหกรรมยานยนต์ไทย: เมื่อการฟื้นตัวอาจเป็นแค่ภาพลวงตา

ภาพรวมอุตสาหกรรมยานยนต์ไทยในช่วง 4 เดือนแรกของปี 2569 ดูเหมือนจะส่งสัญญาณบวก โดยมียอดการผลิตรวมอยู่ที่ 473,545 คัน เพิ่มขึ้น 4% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้า ซึ่งผลิตได้ 455,312 คัน เช่นเดียวกับผลประกอบการของบริษัทผู้ผลิตชิ้นส่วนยานยนต์ชั้นนำ อาทิ อาปิโก ไฮเทค (AH), สมบูรณ์ แอ๊ดวานซ์ เทคโนโลยี (SAT) และไทยสแตนเลย์การไฟฟ้า (STANLY) ที่ต่างรายงานกำไรปรับตัวสูงขึ้นในไตรมาสแรก อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์ตั้งคำถามว่าตัวเลขเหล่านี้คือการฟื้นตัวที่แท้จริง หรือเป็นเพียงภาพลวงตาบนฐานที่เปราะบาง

เบื้องหลังกำไรโตจากการลดต้นทุน

ถกล บรรจงรักษ์ ผู้อำนวยการอาวุโส ฝ่ายวิเคราะห์การลงทุน บล.หยวนต้า (ประเทศไทย) ชี้ให้เห็นว่า กำไรที่เพิ่มขึ้นของบริษัทชิ้นส่วนฯ ไม่ได้เกิดจากยอดขายที่เติบโต แต่มาจากการควบคุมต้นทุนการผลิตและการลดจำนวนพนักงานเป็นสำคัญ ในขณะที่คำสั่งซื้อจากค่ายรถยนต์ไฟฟ้า (EV) กลับตกถึงมือผู้ผลิตชิ้นส่วนไทยไม่ถึง 10% ของความต้องการที่เพิ่มขึ้นทั้งหมด

ความเปราะบางของห่วงโซ่อุปทาน EV

แม้รถยนต์ไฟฟ้าแบบแบตเตอรี่ (BEV) จะถูกคาดหวังให้เป็นเครื่องยนต์หลักของการเติบโต แต่ตัวเลขการผลิตในประเทศช่วง 4 เดือนแรกปีนี้อยู่ที่ 15,089 คัน โตเพียง 7.2% ซึ่งถือว่าชะลอตัวลงอย่างมากเมื่อเทียบกับปี 2568 ที่เคยเติบโตสูงถึง 645% ข้อมูลระบุว่าค่ายรถยนต์จากจีนยังคงพึ่งพาการนำเข้าชิ้นส่วนและรถยนต์สำเร็จรูปจากจีนเป็นหลัก แม้จะมีการตั้งโรงงานประกอบในไทยแล้วก็ตาม ทำให้เกิดปรากฏการณ์คล้าย 'ทัวร์ศูนย์เหรียญ' ที่ผู้ผลิตชิ้นส่วนท้องถิ่นกว่า 2,100 รายไม่ได้รับอานิสงส์เท่าที่ควร

ปัจจัยลบและอนาคตที่ท้าทาย

อุตสาหกรรมยานยนต์ไทยยังต้องเผชิญกับปัจจัยภายนอกที่ควบคุมไม่ได้ ทั้งภาวะเศรษฐกิจโลกชะลอตัวที่กระทบต่อยอดส่งออกไปยังตลาดตะวันออกกลางและประเทศเพื่อนบ้านอย่างกัมพูชา นอกจากนี้ การเปลี่ยนผ่านจากทุนญี่ปุ่นและตะวันตกสู่ทุนจีนยังเป็นจุดเปลี่ยนเชิงสัญลักษณ์ที่สำคัญ แม้รัฐบาลจะพยายามผลักดันมาตรการ EV 3.5 เพื่อกระตุ้นตลาด แต่ความเสี่ยงจากการที่ห่วงโซ่อุปทานไม่ไหลลงสู่ผู้ผลิตท้องถิ่นยังคงเป็นโจทย์ใหญ่ที่อาจส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจในระยะยาว