ราชกิจจาฯ ประกาศ พ.ร.ฎ. ใหม่ พลิกโฉม NIA สู่บทบาท ‘ผู้ร่วมทุน’ ปลดล็อกสตาร์ทอัพไทย

มีรายงานว่า ราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่ ‘พระราชกฤษฎีกาจัดตั้งสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2569’ อย่างเป็นทางการ โดยกฎหมายฉบับดังกล่าวมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศเป็นต้นไป ซึ่งถือเป็นการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างครั้งสำคัญในการส่งเสริมระบบนิเวศนวัตกรรมและกลุ่มสตาร์ทอัพในประเทศไทย

พลิกบทบาท NIA จากผู้ให้ทุนสู่ผู้ร่วมทุน

การแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายในครั้งนี้ มุ่งเน้นการเพิ่มขีดความสามารถให้กับสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NIA ให้สามารถขับเคลื่อนนวัตกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น จากเดิมที่ NIA มีบทบาทหลักเป็นเพียง ‘ผู้ให้ทุนสนับสนุน’ (Grant) หรือเงินอุดหนุนแบบให้เปล่า และทำหน้าที่เป็นผู้บ่มเพาะเครือข่ายเพียงอย่างเดียว แต่ภายใต้ พ.ร.ฎ. ฉบับใหม่นี้ NIA จะได้รับอำนาจในการ ‘ถือหุ้น เข้าเป็นหุ้นส่วน หรือร่วมทุนโดยตรง’ รวมถึงสามารถ ‘ร่วมทุนในกองทรัสต์เพื่อกิจการเงินร่วมลงทุน (VC Trust)’ ได้อีกด้วย

กลไกเพื่อรักษาผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ

ที่ผ่านมา ระบบการสนับสนุนของรัฐมักทำได้เพียงการให้เงินทุนในระดับเริ่มต้น ทำให้สตาร์ทอัพไทยที่ต้องการขยายธุรกิจในระดับ Series A หรือ B ขึ้นไป จำเป็นต้องหันไปพึ่งพาเงินทุนจาก Venture Capital (VC) ต่างชาติ ส่งผลให้ทรัพย์สินทางปัญญา (IP) ตลอดจนมูลค่าทางเศรษฐกิจและผลกำไรจำนวนมากไหลออกนอกประเทศ

การปรับบทบาทของ NIA ในครั้งนี้จึงมุ่งเป้าไปที่การรักษาผลประโยชน์และทรัพย์สินทางปัญญาไว้ในประเทศ โดยการกำกับดูแลในส่วนของหลักเกณฑ์การถือหุ้น การเข้าเป็นหุ้นส่วน การเข้าร่วมทุน รวมถึงการกู้ยืมเงินนั้น จะต้องดำเนินการให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่คณะรัฐมนตรีกำหนดอย่างเคร่งครัด เพื่อให้เกิดความโปร่งใสและเกิดประโยชน์สูงสุดต่อระบบเศรษฐกิจของประเทศ