เปิดตำนาน “คุณหญิงอนินทิตา” นางเอกหนังไทยคนแรก ผู้มีชื่อในพระราชพินัยกรรม ร.6

ย้อนรอยประวัติศาสตร์วงการบันเทิงไทยและเรื่องราวในราชสำนัก กับชีวิตของ เสงี่ยม นาวีเสถียร หรือที่รู้จักกันในนาม คุณหญิงอนินทิตา สตรีผู้สร้างตำนานในฐานะนางเอกภาพยนตร์ไทยคนแรกของประเทศ

ต้นกำเนิดและเส้นทางในราชสำนัก

เสงี่ยม นาวีเสถียร เกิดเมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2448 เป็นบุตรีของพระยานาวีวราสา (ยืน นาวีเสถียร) และคุณหญิงแดง นาวีวราสา ด้วยพื้นฐานครอบครัวที่มีความใกล้ชิดกับราชสำนัก ทำให้ท่านได้รับการฝึกฝนด้านนาฏศิลป์และการละครมาตั้งแต่เยาว์วัย กระทั่งในปี พ.ศ. 2457 เมื่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชดำริให้จัดตั้งคณะละครหลวงฝ่ายหญิงขึ้น ท่านจึงได้เข้าเป็นสมาชิกในคณะละครดังกล่าว

นางเอกหนังไทยคนแรกกับอุปสรรคการถ่ายทำ

ในยุคที่ภาพยนตร์ไทยเริ่มก่อตัว เสงี่ยมได้รับบทบาทสำคัญจนได้รับการจารึกว่าเป็นนางเอกภาพยนตร์ไทยคนแรก อย่างไรก็ตาม การทำงานในยุคนั้นเต็มไปด้วยความท้าทาย ทั้งเรื่องความแตกต่างทางวัฒนธรรมที่ทำให้เกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝัน เช่น การที่ผู้อำนวยการสร้างพยายามจัดแต่งทรงผมให้จนท่านตกใจร้องไห้เนื่องจากไม่คุ้นชินกับการถูกสัมผัสศีรษะโดยชาวต่างชาติ นอกจากนี้ ในระหว่างการถ่ายทำที่จังหวัดเชียงใหม่ ท่านยังประสบอุบัติเหตุถูกมีดดาบที่ใช้เข้าฉากบาดมือเป็นแผลฉกรรจ์ แต่ด้วยความมุ่งมั่นการถ่ายทำจึงดำเนินไปจนสำเร็จลุล่วง

นามพระราชทานและพระราชพินัยกรรม

ต่อมา พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ท่านเข้าเป็นข้าหลวงในพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี พร้อมทั้งพระราชทานนามใหม่ว่า “อนินทิตา” ซึ่งมีความหมายอันเป็นมงคลว่า ผู้ปราศจากการติเตียนหรือผู้ไม่มีที่ติ

ความผูกพันในราชสำนักยังปรากฏชัดเจนเมื่อชื่อของท่านปรากฏอยู่ในพระราชพินัยกรรมของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยได้รับพระราชทานเงินเลี้ยงชีพเดือนละ 120 บาท ต่อเนื่องมาจนกระทั่งท่านกราบถวายบังคมลาออกจากวังเพื่อสมรสในปี พ.ศ. 2474

วาระสุดท้ายของชีวิต

ภายหลังการสมรส คุณหญิงอนินทิตามีบุตรและธิดารวมทั้งสิ้น 7 คน ท่านใช้ชีวิตอย่างเรียบง่ายจนกระทั่งถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2507 สิริอายุรวม 59 ปี นับเป็นบุคคลสำคัญที่ฝากผลงานและเรื่องราวอันทรงคุณค่าไว้ในหน้าประวัติศาสตร์ไทย