ดื่มน้ำวันละ 2 ลิตรยังเป็น 'นิ่วในไต' หมอเตือน 5 อาหารเสี่ยงที่กินอยู่ทุกวัน

หลายคนมักมีความเชื่อว่าการดื่มน้ำให้เพียงพอในแต่ละวันจะสามารถป้องกันการเกิดนิ่วในไตได้ แต่ในความเป็นจริงแล้ว ปริมาณน้ำเป็นเพียงปัจจัยหนึ่งเท่านั้น พฤติกรรมการรับประทานอาหารยังมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งต่อการเกิดนิ่วในทางเดินปัสสาวะ

อุทาหรณ์จากกรณีศึกษา

มีรายงานกรณีชายชาวจีนวัย 30 ปีรายหนึ่ง ซึ่งเคยมีประวัติเป็นนิ่วในทางเดินปัสสาวะและผ่านการรักษาด้วยการสลายนิ่วมาแล้ว เขาพยายามปรับเปลี่ยนพฤติกรรมด้วยการดื่มน้ำวันละประมาณ 2 ลิตรและไม่กลั้นปัสสาวะ แต่สุดท้ายกลับต้องเผชิญกับอาการปวดท้องรุนแรง ปัสสาวะมีเลือดปน คลื่นไส้ และอาเจียนอีกครั้ง

จากการซักประวัติ แพทย์พบว่าแม้เขาจะดื่มน้ำตามปริมาณที่แนะนำ แต่ครึ่งหนึ่งของน้ำที่ดื่มกลับเป็นชาเข้มข้น ซึ่งมีสารออกซาเลตสูง นอกจากนี้เขายังรับประทานผักโขมเป็นประจำ รวมถึงมักออกไปรับประทานอาหารปิ้งย่าง อาหารทะเล และดื่มเบียร์ในมื้อดึก ซึ่งอาหารเหล่านี้มีส่วนเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดนิ่วชนิดต่างๆ

กลไกการเกิดนิ่วและอาหารที่ควรระวัง

นิ่วในไตเกิดจากการที่สารต่างๆ ในปัสสาวะ เช่น แคลเซียม ออกซาเลต หรือกรดยูริก มีความเข้มข้นสูงจนตกผลึกและรวมตัวกันเป็นก้อนนิ่ว โดยอาหาร 5 กลุ่มหลักที่เพิ่มความเสี่ยง ได้แก่:

• อาหารที่มีออกซาเลตสูง: เช่น ผักโขม หน่อไม้ และการดื่มชาเข้มข้นแทนน้ำเปล่า
• อาหารรสเค็ม/โซเดียมสูง: ของดอง อาหารแปรรูป และเครื่องปรุงรสต่างๆ ซึ่งทำให้แคลเซียมในปัสสาวะเพิ่มขึ้น
• อาหารที่มีพิวรีนสูง: เนื้อสัตว์ อาหารทะเล และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
• เครื่องดื่มที่มีน้ำตาลหรือฟรุกโตสสูง: ชานม น้ำอัดลม ซึ่งไม่สามารถทดแทนน้ำเปล่าได้
• การเสริมแคลเซียมโดยไม่ปรึกษาแพทย์: การกินอาหารเสริมแคลเซียมเองโดยไม่จำเป็นอาจส่งผลเสียต่อผู้ที่มีประวัตินิ่ว

คำแนะนำทางการแพทย์

แพทย์เน้นย้ำว่าการป้องกันนิ่วที่ดีที่สุดไม่ใช่แค่การดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอ แต่ต้องรู้ว่าตนเองเสี่ยงต่อการเกิดนิ่วชนิดใด โดยผู้ที่เคยเป็นนิ่วซ้ำควรพบแพทย์เพื่อตรวจวิเคราะห์ชนิดของนิ่วและตรวจร่างกายอย่างละเอียด เพื่อรับคำแนะนำในการปรับอาหารที่เหมาะสมเฉพาะบุคคล นอกจากนี้ หากมีอาการปวดเอวร้าวลงขาหนีบ ปัสสาวะมีเลือด หรือมีไข้ร่วมด้วย ควรรีบพบแพทย์ทันทีเพื่อป้องกันภาวะนิ่วอุดตันหรือการติดเชื้อรุนแรง