เจาะลึก PISA 2025: คะแนนขยับขึ้น แต่การศึกษาไทยยังต้องบ้านต่อ

ผลการประเมินสมรรถนะนักเรียนมาตรฐานสากล หรือ PISA รอบปี 2025 ออกมาเป็นที่เรียบร้อยแล้ว โดยภาพรวมพบว่าคะแนนเฉลี่ยของประเทศไทยมีการปรับตัวสูงขึ้นเมื่อเปรียบเทียบกับการประเมินในครั้งก่อนหน้านี้ อย่างไรก็ตาม ประเด็นดังกล่าวได้กลายเป็นหัวข้อสนทนาที่เข้มข้นในแวดวงการศึกษาไทยว่า ผลลัพธ์ที่เห็นนี้สะท้อนถึงความสำเร็จที่แท้จริง หรือเป็นเพียงตัวเลขที่ยังไม่สามารถตอบโจทย์การแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างในระยะยาวได้

เสียงสะท้อนจากผู้เชี่ยวชาญ: คะแนนที่เพิ่มขึ้นไม่ใช่คำตอบทั้งหมด

แม้ตัวเลขคะแนนจะขยับตัวไปในทิศทางที่ดีขึ้น แต่นักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญด้านการศึกษาจำนวนมากยังคงแสดงความเห็นในเชิงระมัดระวัง โดยมองว่าผลคะแนนที่ปรับตัวขึ้นนี้ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าเป็นการสะท้อนถึงการพัฒนาคุณภาพการศึกษาไทยอย่างเป็นรูปธรรมหรือยั่งยืน โดยหลายฝ่ายตั้งข้อสังเกตว่าการประเมิน PISA 2025 ให้ความสำคัญอย่างมากกับการวัดทักษะการแก้ปัญหาและการประยุกต์ใช้ความรู้ในสถานการณ์จริง ซึ่งเป็นทักษะที่ต้องอาศัยการปรับเปลี่ยนกระบวนการเรียนการสอนอย่างลึกซึ้ง

ข้อถกเถียงเรื่องตัวชี้วัดคุณภาพการศึกษา

ประเด็นที่น่าสนใจและกำลังถูกหยิบยกมาถกเถียงกันอย่างกว้างขวางคือ การตั้งคำถามว่า “PISA ควรเป็นตัวชี้วัดหลักเพียงอย่างเดียวในการวัดคุณภาพการศึกษาไทยหรือไม่” โดยมีประเด็นสำคัญที่สังคมกำลังจับตามอง ดังนี้:

• ความชัดเจนว่าคะแนนที่เพิ่มขึ้นเกิดจากการปรับตัวของระบบการเรียนการสอนโดยตรง หรือเกิดจากปัจจัยภายนอกอื่นๆ
• ความจำเป็นในการมองหาตัวชี้วัดที่ครอบคลุมมิติอื่นๆ ของการศึกษา นอกเหนือไปจากผลการทดสอบมาตรฐานเพียงอย่างเดียว
• การวิเคราะห์ว่าผลการประเมินครั้งนี้จะนำไปสู่การวางนโยบายเพื่อแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างที่ค้างคามานานได้อย่างไร

ท้ายที่สุดแล้ว ผลการประเมิน PISA 2025 จึงเปรียบเสมือนกระจกเงาที่สะท้อนให้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงบางประการ แต่ในขณะเดียวกันก็เป็นโจทย์ใหญ่ที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องเร่งพิจารณาว่า จะก้าวข้ามผ่านตัวเลขเหล่านี้ไปสู่การสร้างคุณภาพการศึกษาที่แท้จริงได้อย่างไร