ดัน 'ทรัพย์สินทางปัญญา' เป็นหลักประกัน ปลดล็อกแหล่งทุน SMEs รับมือวิกฤตขาดสภาพคล่อง

เปลี่ยน ‘ทรัพย์สินทางปัญญา’ ให้เป็นเงินทุน: ทางรอดใหม่ของ SMEs

ในการประชุมระดับโลก IMF-World Bank ที่จัดขึ้น ณ กรุงเทพมหานคร ได้มีการหยิบยกประเด็นสำคัญเพื่อหาทางออกให้แก่ผู้ประกอบการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) ที่มักประสบปัญหาขาดแคลนเงินทุน โดยมุ่งเน้นการผลักดันให้ “ทรัพย์สินทางปัญญา” (IP) สามารถนำมาใช้เป็นหลักประกันในการขอสินเชื่อเพื่อปลดล็อกข้อจำกัดทางการเงินในปัจจุบัน

ข้อมูลจากองค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลก (WIPO) ระบุว่า ในปี 2025 ที่ผ่านมา การลงทุนในสินทรัพย์ไม่มีตัวตน (Intangible Assets) ทั่วโลกมีมูลค่าสูงถึงเกือบ 9 ล้านล้านยูโร โดยมีอัตราการเติบโตที่รวดเร็วกว่าการลงทุนในสินทรัพย์ที่มีตัวตน (Tangible Assets) ถึง 3 เท่า สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของสินทรัพย์ประเภท IP ในระบบเศรษฐกิจยุคใหม่

วิกฤตเชิงโครงสร้าง: เมื่อนวัตกรรมไม่ถูกเปลี่ยนเป็นเม็ดเงิน

รายงาน Draghi ปี 2024 ได้ชี้ให้เห็นถึงวิกฤตเชิงโครงสร้างในยุโรป แม้ภูมิภาคนี้จะมีความโดดเด่นอย่างมากในด้านงานวิจัยและนวัตกรรม แต่กลับประสบความล้มเหลวในการแปลงผลงานเหล่านั้นให้กลายเป็นความเติบโตทางเศรษฐกิจที่จับต้องได้ ส่งผลให้บริษัทระดับ Unicorn ในยุโรปเกือบ 30% ตัดสินใจย้ายสำนักงานใหญ่ไปต่างประเทศ เพื่อแสวงหาแหล่งเงินทุนที่เอื้อต่อการเติบโตมากกว่า

ข้อเสนอแนะและทางออกเชิงระบบ

บรรดาผู้เชี่ยวชาญในเวทีเสวนาได้ร่วมกันวิเคราะห์อุปสรรคสำคัญที่ทำให้ IP ยังไม่สามารถเข้าสู่ระบบการเงินได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ พร้อมเสนอแนวทางแก้ไข ดังนี้:

• การบังคับใช้ IP Disclosure: กำหนดให้บริษัทต้องระบุมูลค่าของทรัพย์สินทางปัญญาในงบการเงินอย่างชัดเจน
• กรอบการประเมินที่ชัดเจน: สร้างมาตรฐานการประเมินมูลค่า IP ที่สถาบันการเงินสามารถนำไปใช้งานได้จริง และมีการแบ่งปันความเสี่ยงร่วมกับกองทุนการลงทุนเพื่อการพัฒนา (EIF)
• การแยกกระบวนการประเมิน: สภามาตรฐานการประเมินมูลค่าระหว่างประเทศ (IVSC) ย้ำให้แยกกระบวนการประเมินมูลค่า IP ออกจากการอนุมัติสินเชื่อโดยเด็ดขาด พร้อมเร่งยกระดับทักษะของผู้ประเมินให้มีความเชี่ยวชาญ

นอกจากนี้ ยังมีการนำเสนอความสำเร็จของเครื่องมือทางการเงินรูปแบบใหม่ เช่น Venture Debt และ Quasi-equity ซึ่งช่วยเพิ่มส่วนแบ่งตลาดในยุโรปได้ถึง 30% รวมถึงโครงการ ETCI ที่สามารถสร้างบริษัท Unicorn ใหม่ได้ถึง 15 ราย พร้อมแนะนำให้ผู้ประกอบการพัฒนาทักษะการเล่าเรื่องธุรกิจ (Storytelling) เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับนักลงทุน

ก้าวต่อไปของไทย: IP Finance Sandbox

สำหรับประเทศไทย ได้มีการนำเสนอแผนการจัดทำโครงการนำร่อง “IP Finance Sandbox Thailand” เพื่อเชื่อมโยงผู้ประกอบการ SMEs ผู้ประเมินมูลค่า และสถาบันการเงิน เข้ามาทดลองและวางรากฐานการขับเคลื่อนระบบ IP Finance ผ่านกรณีศึกษาจริง เพื่อเรียนรู้และพัฒนาระบบให้สามารถขยายผลในวงกว้างต่อไป โดยมุ่งเน้นการลดช่องว่างระหว่างมูลค่าที่แท้จริงของ IP กับการนำมาใช้ประโยชน์ในระบบการเงินไทย